گریز

اینترنت امروز، تاریخ ارزشمند آینده

شنبه, فروردین ۸م, ۱۳۸۸ | فن‌آوری اطلاعات

پدیده های مدرن، بویژه آنهایی که هنوز شناخت بشر از آنها به حد کافی نرسیده است و بررسی کامل آنها نیازمند گذشت زمان است معمولا علاوه بر ماهیت و کارکرد فعلی خویش شامل کارکردهای مهم دیگری هم هستند که مدتها بعد معلوم خواهند شد. شاید هنگامی که نخستین انسانهای غار نشین آثار و نوشته های خود را بر روی سنگها یا پوست جانداران هک می‌کردند هیچگاه فکر نمی‌کردند آن آثار علاوه بر کارکرد مخصوص به آن زمانشان، کارکرد و ارزش بیشتری در آینده پیدا کنند. اصولا در هر زمان دیگر هم وضع به همین شکل بوده است و آفرینش هر اثر یا سند معمولا به منظور استفاده در آن مقطع تاریخی بوده است. در خیلی از موارد ماندگاری یک سند یا اثر برای اینکه در همان ابتدا محو نگردد و سالها بماند و برای آیندگان، تاریخ گذشته را تشکیل دهد یک اتفاق ناخواسته بوده است.

مهمترین علت برای ماندگاری یک اثر خود اثر یا به عبارتی جنس رسانه تشکیل دهنده آن است. نگهداری طولانی مدت از آثار مکتوب و نوشته شده بر روی اجسام فیزیکی بسیار سخت و هزینه بر است. می‌توان گفت در مورد تمام  آثار تاریخی حتی اشیاء و عمارتهای باقی مانده بدلیل ماهیت تمام فیزیکی آنها نیز شرایط به همین شکل است. علاوه بر این هیچ تضمینی وجود ندارد آثار فعلی که تاکنون هزینه زیادی برای نگهداری آنها صرف شده است در آینده از بین نرود یا تحریف نشود.

آثار تاریخی علاوه بر شکل ظاهریشان حاوی یک پیام یا اندیشه هستند که ویژگی های زمان خود را بازگو می‌کنند و حفظ و نگهداری صحیح آنها بر ارزش آنها می‌افزاید. پدیده مدرن اینترنت را می‌توان یک بستر اعجاز برانگیز برای ثبت آثار تاریخی نامید. هیچیک از بسترها یا به عبارتی رسانه ها ویژگی که اینترنت دارد و آیندگان از این ویژگی پنهان مانده کنونی آن به قدر کافی بهره مند خواهند شد را ندارد. احتمال ماندگاری روزنامه ها و نشریات غیر الکترونیکی، فیلم و صداهایی که بر روی نوار، CD یا حتی کامپیوتر شخصی وجود دارند بدلیل اینکه نیاز به ابزار ذخیره سازی فیزیکی دارند در مقایسه با اینترنت بسیار کم است. البته باید گفت اینترنت هم از ابزار فیزیکی برای ذخیره سازی اطلاعات استفاده می‌کند اما در واقع تفاوتش با سایر رسانه ها این است که خود ابزار در دست آفریننده اثر نیست تا احیانا بخواهد در نگهداری آن اهمال کند.

شما چند صد سال دیگر را تصور کنید که هیچ یک از ما نیستیم و هر اثری از ما و دیگران که در اینترنت انتشار یافته است به یک اثر تاریخی برای استفاده آیندگان تبدیل شده است. اصولا هر اثری (اعم از عکس، نوشته، صدا، فیلم و…) که به اینترنت راه پیدا کند احتمال ماندگاری فراوانی دارد. با افزایش فن آوری ارتباطات و تکنیک های فنی ذخیره سازی اطلاعات هیچگونه نگرانی از وجود محدودیت در حجم ذخیره سازی اطلاعات در اینترنت وجود ندارد. اینترنت می‌تواند هر چه را که قابل تبدیل شدن به یک سند دیجیتال دارد در خود جای دهد و تا مدتها از آن نگهداری کند.

در این میان یک نکته قابل توجه وجود دارد و آن این است که با وجود آنکه اینترنت در مقایسه با سایر رسانه ها به طور کلی می‌تواند مدت بیشتری از یک اثر محافظت کند اما این میزان در درون خود آن نیز متفاوت است. بر خلاف تصور همگانی و قابلیت هایی که در حال حاضر سایتهای اختصاصی غیر رایگان برای صاحبان آنها دارد احتمال ماندگاری اطلاعات در شبکه های اجتماعی رایگان که تعداد زیادی عضو دارند خیلی بیشتر از سایتهای اختصاصی است. این موضوع به آن دلیل است که نگهداری از سایتهای شخصی معمولا بر عهده صاحبان آنها است و با کنار رفتن صاحب اصلی آن، احتمال از بین رفتن سایت بسیار زیاد است. راه نگهداری اطلاعات در سایتهای شخصی آن است که یا شخص دیگری وظبفه نگهداری از سایت را در آینده بر عهده بگیرد یا اطلاعات سایت شخصی در سایتهای دیگر کپی شوند تا احتمال ماندگاری آنها بیشتر شود.

موضوعی که گفته شد در شبکه های رایگان که افراد عضو آن می‌شوند (مثل سرویسهای وبلاگ نویسی) وضعیت متفاوتی دارد. چنین سرویس هایی بدلیل آنکه همیشه افرادی برای هدایت، نگهداری و پشتیبانی از آن وجود دارد این امکان وجود دارد که اطلاعات و نوشته های افراد برای مدت بیشتری باقی بماند و با درصد کمتری از بین برود. در میان همین سرویس های رایگان هم می‌توان درجه بندی نمود و گفت احتمال باقی ماندن اطلاعات در سرویس های خارجی (مثل سرویس وبلاگ Blogspot) در مقابل مشابه های ایرانی آن (مثل سرویس Blogfa) بیشتر است. چرایی این موضوع نیز بر می‌گردد به تیم پشت صحنه برای نگهداری اطلاعات در سرویس های رایگان خارجی که معمولا فنی تر و اصولی تر تشکیل می‌گردند و بدلیل حمایت شرکتهای بزرگ و وجود امکانات و منابع مالی گسترده، اطلاعات در آنها برای همیشه باقی خواهد ماند.

علاوه بر تمام آنچه از استفاده  آیندگان از آثار کنونی اینترنت ذکر شد باید گفت آثار موجود در اینترنت برای خود ما نیز در آینده نزدیک ارزشمند خواهد بود. اینترنت برای ما می‌تواند نقش یک دفترچه خاطره شخصی را بازی کند که می‌توانیم سالها بعد با مراجعه به آن، احوالات گذشته بر خودمان را بازخوانی کنیم. میکروبلاگها و سایتهایی مثل twitter که وظیفه اصلی شان ثبت لحظات کنونی هر کاربر آن است احتمالا در آینده ارزش فوق العاده جذابتری بیشتر از آنچه که امروز دارند پیدا خواهند کرد.

بدون شک اینترنت در آینده نزدیک، تاریخ را به یک علم کاربردی تبدیل خواهد کرد. شاید خوانده باشید که گوگل با همکاری دولت ایالات متحده، با استفاده از تحلیل جستجوهای اینترنتی مردم در مورد علایم و درمان‌های بیماری آنفلوآنزا، سرویسی به راه انداخته که همه‌گیری آنفلوآنزا را پیش‌بینی می‌کند. چنین کاربرد بدیعی در آینده، محدود به پیش‌بینی همه‌گیری آنفلوآنزا نخواهد ماند. در آینده که اینترنت مانند تلویزیون بسیار فراگیرتر از امروز می‌شود، دیگر لازم نیست سیاستمداران برای پی بردن به دغدغه‌های مردم باواسطه یا بی‌واسطه در بین مردم حضور یابند. کافی است وبلاگهایشان را مطالعه کنند، میکروبلاگ هایشان را تحلیل کنند و یا با بررسی محور غالب جستجوهای اینترنتی آنها به خواسته ها و انتقادات آنها در آن دوره زمانی یا چند دوره زمانی گذشته پی ببرند.

علم تاریخ در آینده جایی برای مخفی شدن باقی نخواهد گذاشت. فرض کنید که کسی الان دوره نوجوانی خود را طی می‌کند و فعالانه وبلاگ می‌نویسد، در انجمن های اینترنتی مشارکت می‌کند، با دوستانش در فیس‌بوک یا دیگر شبکه‌های اجتماعی تعامل می‌کند، اظهار نظرهای گاه تند و تیزی می‌کند و در مورد عادات و برداشت‌های لحظه‌ای‌اش می‌نویسد. آیا چنین اطلاعاتی چند دهه بعد که او به مقام مهمی رسیده است، نمی‌تواند اسلحه‌ای علیه خود او باشد؟! با همه گیر شدن اینترنت، دانش تاریخ آینده می‌تواند تمام زوایای زندگی یک فرد را مشخص کند و ارزیابی خود از شخصیت افراد را بصورت دقیق و کاربردی بیان کند.

پیش بینی می‌شود اطلاعاتی که در آینده با تحلیل اطلاعات اینترنت به دست خواهند آمد، کاربردی دوگانه ای بخود بگیرد. در عین حال که این اطلاعات می‌توانند با گوشزد کردن اشتباهات تاریخی، وسیله‌ای پیشگیری‌کننده برای عوام و خواص باشد و با وجود اینکه تاریخ‌نگاری را متحول خواهند کرد، می‌توانند اسلحه‌ای برای تضعیف اشخاص باشند.

جمله قصاری در مورد تاریخ هست که می‌گوید: «تاریخ به وسیله فاتحان نوشته می‌شود»، اما فناوری، نحوه نگاشته شدن تاریخ را سالهاست که تغییر داده است. تاریخ در حال حاضر به وسیله رایانه ها و کاربران عادی اینترنت نوشته می‌شود و هریک از آنها جزیی از تاریخ آینده محسوب می‌شوند. در نهایت باید گفت بی گمان اینترنت علاوه بر کارکردها و فواید امروزی اش به ابزار مجهزی برای تاریخ نویسان و تحلیل گران آینده تبدیل خواهد شد که با در دسترس قرار دادن انبوه اطلاعات طبقه بندی شده برای آنها روند تاریخ نویسی و تحلیلگری را مستند و متحول خواهد کرد.

پی نوشت: این مطلب در ویژه نامه نوروزی هفته نامه تابان هم به چاپ رسیده است.

۸ نظر برای اینترنت امروز، تاریخ ارزشمند آینده

دیدگاه شما